[ ] [ ] [ Wersja polska ]












"Tourism, Sport and Health" 2014, no 5


KSAWERY JASIAK


Szlakiem partyzanckim w kompleksie leśnym Rychtal (część II)



Abstract

Along the partisan trail in Rychtar forest complex (part II)

Key words:
national memorial sites, theme trail, historical and military tourism, tourist attractions

Presented synthesis demonstrates numerous traces of the recent world war events and the post war period in the Rychtar forest complex. Specific examples of martyrdom are important local military episodes and are inexhaustible. They provide information not only about the course of partisan fights but also about march routes and conspiracy bases location. Thereby cultural memory is created - one of several motivations for visiting this region. The presented part of tourism is defined as war, historical and military tourism. Memorial sites store historical and cultural, imaging and spatial regional values worth annual popularization and social exploitation for example on 14th February – on the National Army creation day and on 1st March – on the “Cursed Soldiers” National Remembrance Day to pay tribute to those who died or were murdered and to all imprisoned and persecuted independence organizations members. The partisan trail trips are taken because of the desire to listen to ordinary people stories who fought for freedom of their country with great heroism and to locate the graves of totalitarian system victims. The aim of the work is to save these places from oblivion by creating the theme trail as a new tourist offer on the boarder of Opole and Greater Poland Provinces.



Streszczenie

Słowa kluczowe:
miejsca pamięci narodowej, szlak tematyczny, turystyka historyczno-militarna, atrakcje turystyczne

W prezentowanej syntezie przedstawiono liczne ślady wydarzeń z ostatniej wojny światowej i okresu powojennego na terenie kompleksu leśnego Rychtal. Swoiste przykłady miejsc martyrologii są ważnymi epizodami militarnymi o zasięgu lokalnym i mają charakter niewyczerpujący. Dostarczają informacji nie tylko o przebiegu walk oddziałów partyzanckich ale i lokalizacji tras przemarszu oraz baz konspiracyjnych. Dzięki czemu tworzy się kulturę pamięci – jedną z kliku motywacji do odwiedzenia tego regionu. Przedstawiony fragment turystyki jest definiowany jako turystyka wojenna, historyczno-militarna. W miejscach pamięci są zawarte wartości historyczno-kulturowe i obrazowo-przestrzenne rangi regionalnej, godne upowszechnienia i społecznego wykorzystania corocznie m.in. 14 lutego w dniu powstania Armii Krajowej oraz 1 marca w Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”, oddając w ten sposób hołd poległym i pomordowanym oraz wszystkim więzionym i prześladowanym członkom organizacji niepodległościowych. Podróże partyzanckim szlakiem są podejmowane z chęci poznania losów zwykłych ludzi, którzy z wielkim heroizmem walczyli o wolność Ojczyzny oraz zlokalizowania mogił ofiar sytemu totalitarnego. Celem opracowania jest ocalenie tych miejsc od zapomnienia przez stworzenie szlaku tematycznego jako nowej oferty turystycznej na pograniczu województwa opolskiego i wielkopolskiego.





W lipcu 1944 r. nastąpił powolny kres organizacji AK „Reduta”. W okresie od lipca do października 1944 r., w wyniku masowych aresztowań, rozbito konspiracyjne struktury obwodu. Przed zagładą uratowali się jedynie partyzanci ukrywający się w pobliskich lasach pow. Kępno i Syców. Większość leśnych placówek nie została wykryta przez niemieckie obławy. W końcu stycznia 1945 r. po przejściu frontu Armii Czerwonej patrole AK „Koniczynki” stworzyły formację samoobrony tj. gromadzką milicję, która zwalczała maruderów niemieckich ukrywających się w lasach jak i szabrowników w tym sowieckich żołnierzy. Jednym z patroli dowodził kpr. Franciszek Olszówka ps. „Otto”, podkomendy „Fryca”, który w wyniku represji stalinowskich wiosną 1945 r. zbiegł wraz z jednostką z posterunku MO Kuźnicy Trzcińskiej. Do jesieni 1945 r. opór przeciwko komunistycznemu zniewoleniu stawiali głównie b. żołnierze AK z oddziału „Koniczynki” oraz z b. Okręgu Radom-Kielce krypt. „Jodła” [1]. Struktury organizacyjne Obwodu Kępno Wielkopolskiej Grupy Ochotniczej „Warta” zawiązały się w Nadleśnictwie Rychtal u Stanisława Wawrzynkiewicza. Obwód Kępno podlegał Inspektoratowi Ostrowskiemu krypt. „Szamotuły”, Okręgowi w Poznaniu kierowanemu przez mjr Andrzeja Rzewuskiego ps. „Hańcza” [2]. Komendantem kępińskiej struktury konspiracyjnej WSGO był kpt. Edward Mazur ps. „Dąb”, (w 1944 r. b. dowódca AK w Radomsku), pełniący funkcję sekretarza tegoż nadleśnictwa. Oficerem łącznikowym i adiutantem „Dęba” był ppor. Józef Stachera vel Jan Skupiński „Stach” (podoficer zawodowy KOP, policjant „grantowy”, pracownik wywiadu AK w Obwodzie Radomsko. Od sierpnia do listopada p.o. komendanta obozu pracy dla Niemców i VD w Stogniewicach). Szefem dywersji był por. Józef Kempiński „Łan” – (b. szef Kedywu podobwodu AK Kielce-Południe, dowódca drużyny w I Zgrupowaniu Zgrupowań Partyzanckich AK „Ponury”) [3]. Podporządkowanie się „Otta” komendzie WSGO „Warta” Obwód Kępno zjednała jego ludzi i pozwoliła na sformowanie zgrupowania partyzanckiego. W oddziale „Otta” służyli dezerterzy z MO, WP, żołnierze AK i byli dezerterzy z Wehrmachtu. Doskonała znajomość terenu jeszcze z czasów okupacji oraz ludzi, a nadto wszystko wiedza wypływająca z pełnionego stanowiska w organach MO w krótkim czasie pozwoliła im na prowadzenie skutecznych akcji zbrojnych przeciwko lokalnej władzy komunistycznej. Z organizacją współpracowali m.in. Czesław Łęcki - komendant posterunku MO w Bralinie, a następnie w Rychtalu, Leokadia Makowska - naczelnik urzędu pocztowego w Bralinie, Czesław Przybyłek ps. „Edward” - b. dowódca AK w Głuszynie, Józef Młynarz ps. „Farys” – b. dowódca AK z Dziadowej Kłody, ks. Edmund Jasiak z Trzcinicy, ks. Franciszek Nowacki z Kępna, Stefan Kałuszyński z Krzyżownik, ks. Roman Ziembiewicz w Rychtalu, którzy udostępniali kwatery i odprawiali Mszę św. dla partyzantów. Jednostka „Otta” pod kryptonimem „Tartak” liczyła początkowo 15 żołnierzy, podzielonych na dwa patrole: plut. Józefa Wodzickiego „Tejo” z Wodzicznej oraz plut. Edwarda Musiała „Huberta” (syn leśniczego Piotra Musiała z Darnowca). Po śmierci Wodzickiego (zabity przez sowieckiego żołnierza 15 września 1945 r.) dowodzenie przejął st. strz. Stanisław Panek „Ben-Hur”, „Rudy” (okrążony przez siły komunistycznej bezpieki, zginął śmiercią samobójczą 10 sierpnia 1946 r. w Wójcinie). Od października oddział zwiększył swoją liczebność do 40 żołnierzy. Na stanie magazynowym obwodu Kępno WSGO „Warta”, przechowywanym w lesie siemianickim było: 12 rkm, około 50 pistoletów maszynowych MP-40, Sturmgewehr 44 i PPSz oraz 50 kbk, 60 pistoletów, kilkadziesiąt granatów oraz dwie skrzynie Panzerfaustów. Siedzibami partyzantów były schrony drewniano-ziemne w lasach koło: Szymonkowa, Darnowca, Drożek, Buczka, Trzcinicy i Lasek. Połowa z nich pochodziła z okresu okupacji niemieckiej. Jak na warunki leśne i możliwości były doskonale wyposażone. Posiadały piętrowe łóżka z pościelą, sienniki, pierzyny, koce, itp. Oświetlały je górnicze karbidówki. W podziemnych obiektach były magazyny dobrze zaopatrzone m.in. w solone mięso, mąkę, chleb i spirytus. Każdy bunkier miał kilka tajnych wyjść. Prowadzone pacyfikacje komunistycznych sił: Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Urzędu Bezpieczeństwa z Kępna i Kluczborka spowodowały wykrycie i zniszczenie kilkunastu placówek leśnych i zdobycie magazynów broni. W listopadzie 1945 r. podczas masowych aresztowań w Kluczborku, Namysłowie i Kępnie ujęto kilkudziesięciu członków i współpracowników podziemia, które ograniczyły działalność antypaństwową największej formacji podziemia zbrojnego na pograniczu Wielkopolski, Śląska i woj. łódzkiego. Kres oddziału nastąpił 8 lutego 1946 r. w Pisarzowicach wyniku zabicia dowódcy por. „Otta” przez mjr Jakuba Jonasa z wrocławskiego KBW. Ostatni partyzanci z rodowodem AK ukrywali się na tym terenie do końca lat czterdziestych [4].

Przed siedemdziesięciu laty w leśnych ostępach schronienie znaleźli pełni nadziei na odzyskanie niepodległości żołnierze Wojska Polskiego i Armii Krajowej. Byli to lokalni rodacy, którzy z postawą pełną odwetu i zemsty dla okupantów prowadzili działania partyzanckie. Trwali w lesie - tam gdzie była wolna Polska. Dziś przywracana jest ich pamięć, a wraz z nimi miejsca gdzie żyli, walczyli i zginęli. Las był schronieniem dla wielu ludzi przed represjami w okresie konfliktów zbrojnych, utraty przez Polskę niepodległości. Niektórzy na stałe związali się z tym regionem jako gospodarze i strażnicy wielu wydarzeń, które zostały zaklęte w konarach drzew, w kamienną materię, w drewniany krzyż, w szczątki ziemnego bunkra, stare domostwo leśniczego. Podróże szlakiem partyzanckim w kompleksie leśnym Rychtal mają spełniać rolę w upowszechnianiu wiedzy historycznej m.in. w procesie edukacji patriotycznej. Mogą budzić nastroje, sentymenty, pomagać utożsamiać się z tymi, którzy niejednokrotnie za Ojczyznę zapłacili najwyższą cenę – swoim zdrowiem lub życiem.

Jest to propozycja nowego szlaku skoncentrowanego na tematyce militarnej, obejmująca poszczególne przysiółki leśne i miejscowości, w których działalność konspiracyjną prowadzili żołnierze Polskiego Państwa Podziemnego. Należy go zakwalifikować do szlaków turystycznych o strukturze sieciowej, a nie linearnej. Jako otwarta struktura pod względem potencjalnych atrakcji, wyodrębniona w przestrzeni turystycznej. Jako osobny rodzaj aktywności w celu zainteresowania nią turysty i zachowania tożsamości narodowej o zasięgu lokalnym [5].


Wykaz wybranych miejsc pamięci narodowej



Bąków - tablica na terenie byłego obozu jeńców. 1 IX 1944 r. powstał tu hitlerowski obóz dla jeńców – Stalag Luft 7. Pierwszych przywieziono 238 lotników RAF. W styczniu 1945 r. przebywało 1578 lotników brytyjskich i amerykańskich oraz 40 lotników radzieckich (miejsce oznaczone);

Bierzów - miejsce gdzie w dn. 31 sierpnia 1946 r. w walce z UB polegli: Franciszek Cegła ps. „Burza”, Edmund Daszczyk ps. „Kogut” – żołnierze ze zgrupowania partyzanckiego „Otta” (miejsce nieoznaczone);

Buczek - nieopodal w lesie został zabity przez grupę operacyjną bezpieki żołnierz oddziału „Otta” Mieczysław Żłobiński ps. August”, ukrywał się w bunkrze ziemnym. Znaleziono przy nim magazyn broni (miejsce nieoznaczone);


Continue to next page (2)

1 2   Next >>  




November 2017

MoTuWeThFrSaSu
12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
27282930


"Tourism, Sport and Health" 2014, no 5
Actual Issue
- articles (4)
- literary work (2)
"Tourism, Sport and Health" 2013, no 4
Economy and management in tourism
- articles (6)
"Tourism, Sport and Health" 2013, no 3
- articles (11)
- literary work (3)
"Tourism, Sport and Health" 2012, no 2
- articles (10)
- literary work (3)
"Tourism, Sport and Health" 2011, no 1
- articles (11)
- overviews, reviews (1)


The Scientific Journal
"Tourism, Sport and Health"
..is a multimedia annual periodical publication designed to be presented on the Internet. It provides a broad forum for scientific views exchange based on conducted research and discussions about theoretical, methodological and factual issues and possibility of practical application of research. The magazine editors accept for publishing papers concerning tourism – its history, contemporary (political, economic, social) determinants of development and the impact on human health, environment and economy of various regions and countries.



Politechnika Opolska

Wydział Wych. Fizycznego i Fizjoterapii

"Turystyka, Sport i Zdrowie"

Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego

Nauka Polska






  [ Back ]