[ ] [ ] [ Wersja polska ]












"Tourism, Sport and Health" 2013, no 3


KSAWERY JASIAK


Szlakiem partyzanckim w kompleksie leśnym Rychtal (część I)



Abstract

Along the partisan trail in Rychtar forest complex (part I)

Key words:
national memorial sites, theme trail, historical and military tourism, tourist attractions

Presented synthesis demonstrates numerous traces of the recent world war events and the post war period in the Rychtar forest complex. Specific examples of martyrdom are important local military episodes and are inexhaustible. They provide information not only about the course of partisan fights but also about march routes and conspiracy bases location. Thereby cultural memory is created - one of several motivations for visiting this region. The presented part of tourism is defined as war, historical and military tourism. Memorial sites store historical and cultural, imaging and spatial regional values worth annual popularization and social exploitation for example on 14th February – on the National Army creation day and on 1st March – on the “Cursed Soldiers” National Remembrance Day to pay tribute to those who died or were murdered and to all imprisoned and persecuted independence organizations members. The partisan trail trips are taken because of the desire to listen to ordinary people stories who fought for freedom of their country with great heroism and to locate the graves of totalitarian system victims. The aim of the work is to save these places from oblivion by creating the theme trail as a new tourist offer on the boarder of Opole and Greater Poland Provinces.



Streszczenie

Słowa kluczowe:
miejsca pamięci narodowej, szlak tematyczny, turystyka historyczno-militarna, atrakcje turystyczne

W prezentowanej syntezie przedstawiono liczne ślady wydarzeń z ostatniej wojny światowej i okresu powojennego na terenie kompleksu leśnego Rychtal. Swoiste przykłady miejsc martyrologii są ważnymi epizodami militarnymi o zasięgu lokalnym i mają charakter niewyczerpujący. Dostarczają informacji nie tylko o przebiegu walk oddziałów partyzanckich ale i lokalizacji tras przemarszu oraz baz konspiracyjnych. Dzięki czemu tworzy się kulturę pamięci – jedną z kliku motywacji do odwiedzenia tego regionu. Przedstawiony fragment turystyki jest definiowany jako turystyka wojenna, historyczno-militarna. W miejscach pamięci są zawarte wartości historyczno-kulturowe i obrazowo-przestrzenne rangi regionalnej, godne upowszechnienia i społecznego wykorzystania corocznie m.in. 14 lutego w dniu powstania Armii Krajowej oraz 1 marca w Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”, oddając w ten sposób hołd poległym i pomordowanym oraz wszystkim więzionym i prześladowanym członkom organizacji niepodległościowych. Podróże partyzanckim szlakiem są podejmowane z chęci poznania losów zwykłych ludzi, którzy z wielkim heroizmem walczyli o wolność Ojczyzny oraz zlokalizowania mogił ofiar sytemu totalitarnego. Celem opracowania jest ocalenie tych miejsc od zapomnienia przez stworzenie szlaku tematycznego jako nowej oferty turystycznej na pograniczu województwa opolskiego i wielkopolskiego.





„Gdy gaśnie pamięć ludzka, dalej mówią kamienie…” – powiedział przed laty kardynał Stefan Wyszyński. W polskich lasach i przysiółkach przetrwało pod różną postacią wielu niemych świadków historii, głównie z okresu powstań narodowych, II wojny światowej i okresu powojennego. Rozciągające się krajobrazy jak pola bitew, relikty fortyfikacji, upamiętnienia martyrologii oręża polskiego – to fundamentalne elementy tożsamości narodowej i symbol dziedzictwa. Pamięć o bohaterach Polskiego Państwa Podziemnego oraz wydarzeniach związanych z naszą przeszłością wyraża się w różny sposób. Powszechnym ich wyrazem są cmentarze, pomniki, epitafia, obeliski, nazwy szkół, ulic i inne formy głębszego i trwalszego ich wpisania w naszą świadomość. Z pewnością kwestia ta dotyczy wybitnych jednostek, zasłużonych dla regionu na różnych polach. W czasie najkrwawszej wojny trwającej w latach 1939-1945 oraz po 1945 r. podczas komunistycznego zniewolenia za polskość i przywiązanie do narodowej tradycji, kultury i wiary płacono najwyższą cenę w rozmaitych miejscach i okolicznościach. Świadkami tych tragicznych wydarzeń były: pola, lasy, zabudowania domostw, leśniczówki, obozy koncentracyjne, stalagi, kazamaty więzień, areszty śledcze aparatu represji (Urzędu Bezpieczeństwa) oraz cmentarze wojenne rozsiane na terenie obecnych graniczących ze sobą województw opolskiego i Wielkopolski. Ze względu na specyfikę omawianego terenu jest tu wiele przykładów miejsc martyrologii. Do części obiektów trudno trafić, ponieważ została zarośnięta gęstą roślinnością w kompleksie leśnym Rychtal [1]. Omawiane wydarzenia historyczne dotyczą głównie okresu II wojny światowej i powojennego. Oprócz pomników pamięci o charakterze militarnym obszar dawnego pogranicza obfituje zarówno w imponujące zabytki architektoniczne z XVIII i XIX w. jak m.in.: pałace, dwory, drewniane kościoły, spichlerze, lokalne browary, nieczynne wiadukty dawnej linii kolejowej Namysłów – Kępno oraz osobliwości przyrodnicze: rezerwaty przyrody, system nieuregulowanych rzek i rzeczek, zbiorników retencyjnych. To tylko niektóre z atrakcji turystycznych, które warto odkryć podczas pieszych i rowerowych wędrówek. Potencjał kompleksu leśnego Rychtal jest w dalszym ciągu odkrywany, a kolejne działania samorządu terytorialnego sprawiają, że poszczególne powiaty mają coraz więcej do zaoferowania turystom dzięki stworzonym szlakom tematycznym. Przedstawiona propozycja wycieczki szlakiem partyzanckim jest jedną z niekonwencjonalnych form podróży odbywanych w czasie wolnym o charakterze militarnym. Szlak nie został oznaczony w terenie ani wyodrębniony formalnie w przestrzeni turystycznej. Polega on na wyznaczonej przez autora w formie wirtualnej trasy przy wykorzystaniu istniejących tam atrakcji tematycznych na istniejących szlakach turystycznych [2].

Przed wojną las rychtalski [3] i siemianicki [4] ze względu na bliskość z granicą niemiecką był swoistym poligonem doświadczalnym dla Wojska Polskiego. Odbywały się tu kursy przysposobienia obronnego prowadzone przez instruktorów Przysposobienia Wojskowego Leśników, oficerów rezerwy m.in.: Mieczysława Tarchalskiego – (do września 1939 r. nadleśniczego w Rychtalu) [5] oraz Floriana Budniaka – (wykładowcy Państwowej Szkoły dla Leśniczych w Margoninie) [6]. Las stworzył im dogodne warunki na przygotowanie bojowe. W ośrodku Nadleśnictwa Rychtal wyszkolono wielu leśników do zadań w wywiadzie i kontrwywiadzie oraz dywersji, którzy znaleźli się w szeregach batalionów Obrony Narodowej a potem w konspiracji niepodległościowej.

W 1939 r. punkt graniczny z Polską od strony Namysłowa w kierunku Kępna znajdował się w rejonie lasów Komorzna i Rychtala. Przebiegała tu granica polsko-niemiecka. Do dzisiaj widnieje na granitowym litera P, a na odwrocie D, w leśnictwie Smogorzów. Kilkaset metrów od słupa granicznego znajduje się mogiła (drewniany krzyż) 12 żołnierzy KOP ze strażnicy we wsi Głuszyna, którzy 1 września 1939 r. bohatersko zginęli [7] Linię graniczną ochraniał oddział Batalionów Obrony Narodowej 28 pp. z 10 DP Łódź [8]. Podczas odwrotu polegli z tej jednostki: Jan Gąska, Edmund Świerczyński i Marian Sikora. Ich mogiła znajduje się na cmentarzu w Wyszanowie. Nieopodal pochowano trzech żołnierzy WP (batalionu Obrony Narodowej Kępno) rozstrzelanych wraz grupą kilkunastu cywilów oraz sześciu kolejnych w dwóch mogiłach. W dużych zbiorowych kwaterach spoczywa 57 cywili, ofiary niemieckiej pacyfikacji Wyszanowa i Torzeńca [9]. Natomiast na cmentarzu w Cieszęcinie znajduje się grób dwóch żołnierzy batalionu Obrony Narodowej Kępno, którzy utonęli przeprawiając się przez rzekę Prosnę w rejonie Lubczyny i Cieszęcina.

W końcu września 1939 r. po klęsce Polski powiat Namysłów na Śląsku Opolskim (w Rzeszy) i pow. Kępno w Wielkopolsce (w Okręgu Rzeszy, Kraju Warty) stanowiły główną bazę przerzutową rożnych organizacji konspiracyjnych. Należy dodać, że w mieście znajduje się stacja kolejowa, z której odjeżdżają pociągi w kierunku Oleśnicy (i dalej Wrocławia) oraz Kluczborka (linia do Lublińca), który był ważnym punktem przerzutowym. Takie usytuowanie terenu oraz warunki mieszania się ludności uciekających z woj. łódzkiego, poznańskiego przybyłych w ramach wysiedlenia i przymusowych robót stało się zarzewiem do powstania siatki niepodległościowego ruchu oporu, która umożliwiała ukrycie się przed pościgiem. Dodać należy również, że do ruchu oporu włączyło się również wielu Ślązaków, którzy unikali poboru do wojska niemieckiego bądź tez zmuszeni do podpisania volkslisty za cenę życia (listy narodowościowej) zdezerterowali z wojska. Była tez również spora grupa spolonizowanych Niemców często szczerze i mocno związanych z polską ojczyzną. Ludność napływowa w tych powiatach rekrutowała się przeważnie z pow. Kępno. Byli to robotnicy rolni i przemysłowi wywiezieni na przymusowe roboty. Grupy jeńców polskich rozmieszczono w majątkach ziemskich. Warunki na obszarze pogranicza za tzw. „słupkami” nie sprzyjały partyzantce. Pomimo istnienia rozległych kompleksów leśnych praca konspiracyjna była niezmiernie ciężka z uwagi na rozmieszczenie obozów i placówek żandarmerii. W Namysłowie powstał podobóz KL Gross-Rosen (Rogoźnicy). Ponadto więziono jeńców wojennych różnej narodowości (Komanda) w Jastrzębiu (Stalag 344), Włochach, Miejscu, Bąkowicach i Głuszynie [10].


Continue to next page (2)

1 2   Next >>  




November 2017

MoTuWeThFrSaSu
12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
27282930


"Tourism, Sport and Health" 2014, no 5
Actual Issue
- articles (4)
- literary work (2)
"Tourism, Sport and Health" 2013, no 4
Economy and management in tourism
- articles (6)
"Tourism, Sport and Health" 2013, no 3
- articles (11)
- literary work (3)
"Tourism, Sport and Health" 2012, no 2
- articles (10)
- literary work (3)
"Tourism, Sport and Health" 2011, no 1
- articles (11)
- overviews, reviews (1)


The Scientific Journal
"Tourism, Sport and Health"
..is a multimedia annual periodical publication designed to be presented on the Internet. It provides a broad forum for scientific views exchange based on conducted research and discussions about theoretical, methodological and factual issues and possibility of practical application of research. The magazine editors accept for publishing papers concerning tourism – its history, contemporary (political, economic, social) determinants of development and the impact on human health, environment and economy of various regions and countries.



Politechnika Opolska

Wydział Wych. Fizycznego i Fizjoterapii

"Turystyka, Sport i Zdrowie"

Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego

Nauka Polska






  [ Back ]